ظرفیت های خالی مانده ناشی از عدم تمایل به ادامه تحصیل در جوانان می تواند
در میان مدت و بلند مدت آسیب های فراوانی را به پیکره نظام آموزشی و نیروی
انسانی وارد نماید که مسئولین باید به این امر توجه کافی داشته باشند.
شهریورماه هر سال برای سازمان سنجش کشور
ماهی بسیار شلوغ و پر تکاپو برای دانشجویان می باشد، چرا که نتایج نهایی
اکثر آزمون های دانشگاهی در این ماه مشخص می شود. اما مسئله قابل توجه و
قابل تأملی که به مرور زمان هرساله با آن مواجه می شویم عدم تمایل دانش
آموزان و دانشجویان به ادامه تحصیل در شرایط کنونی می باشد.
پس از کاهش تعداد ثبت نام کنندگان در آزمون کارشناسی ارشد
و به موازات آن کاهش شرکت کنندگان در این آزمون و همچنین در ادامه به
دنبال آن کاهش انتخاب رشته کنندگان با وجود افزایش ظرفیت ها حالا این موج
بی اعتنایی به سطح پایین تر یعنی کارشناسی و کاردانی رسیده است.
طبق
گزارش های سازمان سنجش از ظرفیت پذیرش دانشگاه های مختلف در سال 92 ،
مجموع ظرفیت دانشگاه های اعلام شده غیر از دانشگاه آزاد اسلامی برای این
سال 713967 نفر بود حال اینکه تعداد 522144 نفر یعنی 73 درصد دانشجویان
پذیرش شدند یعنی 27 درصد صندلی های دانشگاهی در انتخاب رشته ها برای مهرماه
1392 خالی مانده است.
حال با این روند هرساله تعداد دیگری از
دانشجویان نیز وجود دارند که بدلیل عدم رضایت از محل قبول شده ثبت نام نمی
کنند، مخصوصاً در دانشگاه های پیام نور و غیر انتفاعی و اگر این تعداد را
به جمعیت قبلی اضافه کنیم رقم چشمگیری را در بر می گیرد.
در این بین
با توجه به ظرفیت های اعلام شده قبلی توسط سازمان سنجش دانشگاه های دولتی
روزانه و شبانه چیزی حدود 7 تا 10 درصد اضافه تر از میزانی که از قبل اعلام
شده بود دانشجو پذیرش کرده اند تا در صورت عدم ثبت نام تعدادی از
دانشجویان ظرفیت خالی مانده ای وجود نداشته باشد اما در دانشگاهی مانند
پیام نور بیش از 168 هزار صندلی و غیر انتفاعی بیش از30 هزار صندلی خالی
مانده است.
برای
دانشگاه های دیگر به جز فرهنگیان نیز با توجه به ظرفیت آنها ظرفیت های
زیادی خالی مانده است. طبق گزارش های سازمان سنجش در دانشگاه های دولتی
روزانه تعداد پذیرش 107 درصد ظرفیت اعلام شده از قبل ، دولتی شبانه 110
درصد ظرفیت اعلام شده، پیام نور 60 درصد ظرفیت اعلام شده، نیمه حضوری 91
درصد ظرفیت اعلام شده، فرهنگیان 93 درصد ظرفیت اعلام شده، دانشگاه های غیر
انتفاعی 77 درصد ظرفیت اعلام شده از قبل و دانشگاه های مجازی و بین الملل
73 درصد ظرفیت اعلام شده آنها پذیرش داشته اند.
در این بین برای
دانشگاه پیام نور 40 درصد ظرفیت دانشگاه ها خالی مانده است. برای دانشگاه
های غیر انتفاعی نیز علیرغم پذیرش 77 درصدی هنگام ثبت نام هرساله تقریباً
40 درصد ظرفیت این دانشگاه ها نیز خالی می ماند. جدول فوق نشان دهنده ظرفیت
های خالی مانده دانشگاه های کشور می باشد که جمعاً بیش از 191823 صندلی
برای مهرماه 1392 دانشگاه ها خالی مانده است.
اما چرا این ظرفیت ها
خالی مانده است را رئیس مرکز آزمون و سنجش دانشگاه پیام نور به خوبی بیان
کرده است.محمد هادی امین ناجی با بیان این که اکثر ظرفیت خالی مانده
دانشگاه ها متعلق به پسران می باشد خاطر نشان کرد دلیل این امر تغییر نگرش
پسران نسبت به ادامه تحصیل و تأثیر مدرک تحصیلی بر معیشت و آینده کاری آنها
می باشد.
به این دلایل تمایل پسران برای جذب شدن هرچه زودتر به
بازار کار و سپری کردن دوره سربازی جهت داشتن کارت پایان خدمت با توجه به
بالا رفتن سن آنها برای کار در صورت ادامه تحصیل نیز باید اضافه کرد که خود
به تنهایی می تواند دلیل مهمی برای عدم تمایل پسران به ادامه تحصیل باشد.
انتظار
می رود دولت جدید این نوع نگرش که در سالهای جاری باعث کاهش شدید داوطلبان
کنکورهای سراسری چه در سطح کارشناسی و چه در سطح کارشناسی ارشد شده است را
جدی گرفته، چرا که وضع کنونی ناشی از موقعیت پر نوسان اقتصادی و معیشتی
خانواده ها و افزایش دانشگاه های پولی، کم شدن اهمیت دانشگاه ها به دلیل
سهل الوصول بودن قبولی و همچنین پایین رفتن ارزش مدارک دانشگاهی به دلیل
خروجی بسیار بالا همراه با کیفیت بسیار کم می باشد.
اهمیت بیشتر به
مدارک دانشگاهی، ایجاد ارتباط بین دانشگاه و صنعت، گرایش رشته ها به سمت
نیروی مورد نیاز در بازار کار می تواند به نوبه خود راه حل هایی از طرف
دولت جدید در بر داشته باشد تا با اهتمام بیشتر به اتصال بازار کار و
دانشگاه ها پرداخته و وضعیت پیش آمده کنونی مبنی بر عدم تمایل به ادامه
تحصیل را در جامعه را به نوعی رفع کند.
این عدم تمایل چه از سوی
پسران و چه از سوی دختران در بلند مدت می تواند برای کشور آسیبی تلقی شود و
ممکن است خسارتهای جبران ناپذیری را بر پیکره نیروی کار وارد نماید که جا
دارد محققین امر در این زمینه چالش های پیش رو در آینده (کوتاه مدت، میان
مدت و بلند مدت) را پیدا کرده و راه های جلوگیری و برون رفت از این مشکل را
پیدا کرده و به نحوی به این روند خاتمه دهند.
امید می رود دولت
جدید با انتخاب وزیری شایسته و با برنامه در رأس وزارت علوم، تحقیقات و
فناوری قدمهای مؤثری را در جهت رفع مشکل جوانان بالأخص قشر دانشگاهی بردارد
چرا که آینده سازان این مرز و بوم را باید در همین اجتماع علمی پروش داد
تا شاهد پیشرفت و توسعه هر چه بیشتر کشور در زمینه های مختلف علمی و غیر
علمی باشیم.